Chiêm ngưỡng tàu biển 'khủng' nhất thế giới

Khi cần phải chuyên chở cùng lúc 22 xà lan, mỗi cái nặng gần 3.000 tấn, chu du nửa vòng thế giới, bạn sẽ cần một tàu vận tải “khủng” tới cỡ của Blue Marlin – một trong những tàu biển dị thường nhất từng lướt mình trên các đại dương.

Tàu Blue Marlin đang chuyên chở cùng lúc 23 xà lan có trọng lượng tổng cộng gần 60.000 tấn. Ảnh: Daily Mail

Theo tờ Daily Mail, Blue Marlin là tàu vận tải bán ngầm hạng nặng, có chiều dài 217m, chiều cao mớn nước 42m và sở hữu boong tàu có kích cỡ bằng 2 sân bóng đá. Tàu vận hành nhờ động cơ diesel 17.000 mã lực và đạt vận tốc tối đa 24km/h.

Người ta mô tả, việc lái con tàu khổng lồ này giống như kiểm soát một tòa cao ốc văn phòng nổi. Với trọng tải 75.000 tấn, thay vì chở các hàng hóa thông thường như tivi, đồ chơi, cà phê, đồ gia dụng – điện tử, tàu Blue Marlin thường được giao nhiệm vụ “cõng” trên lưng các tàu thuyền nhỏ hơn và cả các giàn khoan dầu.

Blue Marlin lập kỷ lục vận tải khi chuyên chở giàn khoan Thunder Horse nặng 60.000 tấn của BP từ Okpo, Hàn Quốc tới Corpus Christi, Mỹ năm 2004. Ảnh: Daily Mail

Khi lực lượng Hải quân Mỹ muốn đưa tàu khu trục hỏng hóc USS Cole về nhà, họ nhờ tới Blue Marlin. Và khi Hải quân Australia muốn mang một hàng không mẫu hạm từ Tây Ban Nha về nước, họ cũng yêu cầu duy nhất sự trợ giúp của tàu vận tải bán ngầm hạng nặng này.

Với những chuyến hàng nặng hàng chục ngàn tấn như 22 chiếc xà lan xuất cảng từ Hàn Quốc tới địa điểm hoàn thiện ở Rotterdam (Hà Lan), không chiếc cần trục nào trên thế giới đủ lớn để có thể nâng chúng lên boong của tàu Blue Marlin. Và đây chính là lúc con tàu thể hiện sự ưu việt vượt trội của mình.

Hãng Diamond Offshore cũng đặt hàng Blue Marlin chở giàn khoan Ocean Monarch từ Singapore tới Corpus Christi, Mỹ. Ảnh: Daily Mail

Boong tàu Blue Marlin được thiết kế có khả năng lặn, giúp nó biến mất dưới 13m nước khi các khoang chứa hàng được bơm ngập nước. Các món hàng như giàn khoan, tàu thuyền khi đó có thể cho thả nổi trước khi boong tàu Blue Marlin được nâng lên bằng cách làm trống các khoang chứa.

Đối với chuyến hàng hơn 20 chiếc xà lan, hãng điều hành đã phải chế tạo các giàn giữ đặc biệt cho Blue Marlin. Các xà lan được chia nhóm và thả nổi, rồi chất lên boong tàu thành nhiều lần.

Blue Marlin đang chở chuyến hàng "nhẹ" hơn gồm 2 tàu ngầm hạt nhân hạng Viktor III dọc bờ biển Nga. Ảnh: Daily Mail

Cho tới hiện tại, chuyến hàng lớn nhất của Blue Marlin là vận chuyển giàn khoan Thunder Horse của hãng BP, trị giá gần 1 tỷ USD và nặng 60.000 tấn, đi suốt quãng đường gần 25.750km từ Hàn Quốc tới Vịnh Mexico.

Blue Marlin được hạ thủy lần đầu tiên vào năm 1999 và hiện là tàu vận tải hạng nặng lớn nhất trên thế giới. Tuy nhiên, nó dự kiến sẽ bị tụt xuống vị trí thứ 2 khi người chị em Dockwise Vanguard, có trọng tải 110.000 tấn, chính thức rời xưởng đóng tàu ở Hàn Quốc vào cuối năm nay.

Tuấn Anh

"Sát thủ tàu sân bay" - siêu ngư lôi Squall

Kể từ cuối những năm 1970 của thế kỷ trước, hải quân Nga có một loại ngư lôi mà nếu so với loại thông thường và chiến thuật phổ biến thì chẳng khác nào so sánh cung tên cổ xưa với súng máy và đại bác. Đó là siêu ngư lôi Squall.

Đầu đạn hạt nhân mạnh chết người của siêu ngư lôi Squall.

Nga bắt đầu nghiên cứu chế tạo ngư lôi tốc độ cao từ năm 1963. Một năm sau đó, nguyên mẫu đầu tiên ra mắt tại hồ Issyk-Kul.

Mặc dù "tuổi thọ" lâu như vậy nhưng đến nay, nó vẫn không có đối thủ. Nhiều chi tiết của nó vẫn còn trong vòng bí mật.

Sự độc đáo của siêu ngư lôi này là tốc độ. Tốc độ ngư lôi thông thường là 60-70 hải lý, trong khi đó, Squall có thể phát triển với tốc độ 200 hải lý (370km/h hoặc 100 m/s) - một kỷ lục tuyệt đối cho các đối tượng dưới nước.

Ở trong nước, tốc độ như vậy không dễ ngăn chặn ở dưới nước. Tốc độ đó lớn gấp 1.000 lần so với trong không khí. Vì vậy, Squall sử dụng động cơ tên lửa đẩy.

Bộ tăng tốc nhiên liệu rắn khởi động với lực đẩy vài chục tấn, đẩy các quả ngư lôi với tốc độ sau 4 giây, sau đó cháy trở lại. Theo đó, tên lửa đẩy bắt đầu hoạt động.

Nó cũng dùng nhiên liệu phản ứng nước.

Nhưng, ngay cả các động cơ phản lực cũng không đủ khả năng để chống lực cản của môi trường nước ở tốc độ rất lớn. Điểm đặc biệt của Squall nằm trong hiệu ứng siêu xâm thực tạo bọt. Nó không nổi, mà bay trong bong bóng khí do chính nó tạo ra.

Tuy nhiên, sự ra mắt của Squall không thể ngụy trang: Nó tạo ra rất nhiều tiếng ồn, còn bọt khí nổi lên mặt nước thành dấu vết hoàn toàn có thể nhìn thấy.

Mỹ đôi khi gọi Squall là "sát thủ tàu sân bay" bởi một trong những tính năng của Squall là vô hiệu hóa tàu sân bay, hoặc thậm chí toàn bộ nhóm vận chuyển (đầu đạn hạt nhân ngư lôi giả định). Do đó, mặc dù khó tàng hình và "đơn giản" nhưng Squall rất khó để chống lại. Nhất là khi hai quả ngư lôi được phóng kép, trong vòng 100 giây, nó "bay" dưới nước tới mục tiêu nên tàu lớn hoặc tàu ngầm không thể đủ thời gian để đổi hướng hay tăng tốc, hoặc đưa ra bất kỳ biện pháp đối phó nào. Kết quả, Squall chỉ chệch khỏi mục tiêu không nhiều hơn 15-20 mét, với một đầu đạn hạt nhân mạnh chết người.

Nam Anh - Theo RUVR

Quân cảng Cam Ranh, điều ít biết

Cách đây tròn 10 năm, ngày 4/5/2002, những người lính Nga cuối cùng đã bước chân lên tàu Xakhalin từ biệt căn cứ Cam Ranh, sau gần 25 năm có mặt tại nơi này.

(ĐVO) Cam Ranh đã được gửi lại cho Việt Nam, như một căn cứ nền tảng để trở nên hùng mạnh. Và dường như cho đến tận bây giờ, phần đông trong số chúng ta không thực sự biết gì nhiều về căn cứ ấy.

Ngày 23/4/2012, khi ba chiến hạm Mỹ cập cảng Tiên Sa, Đà Nẵng để bắt đầu hoạt động giao lưu, trao đổi hải quân “phi tác chiến” với Việt Nam, một hãng thông tấn nước ngoài đã bình luận, nếu các chuyến ghé cảng này được nói một cách công khai, có một khía cạnh hợp tác Mỹ – Việt khác ít được loan báo: Đó là chiến hạm Mỹ đã được gửi đến sửa chữa, bảo trì tại các cảng Việt Nam.

Tàu Hải quân Mỹ đã có lần được gửi đến sửa chữa tại các xưởng đóng tàu Việt Nam. Gần đây nhất, vào năm 2012, chiếc USNS Rappahannock (T-AO-204) đã có chuyến đến bảo trì tại Nhà máy Đóng tàu Cam Ranh.

Cán bộ vùng 4 Hải quân chụp ảnh lưu niệm với sĩ quan thủy thủ tàu khu trục Hải quân Nga tại Cảng Cam Ranh (năm 1982).

Một thông tin thú vị trong không khí biến động thời cuộc không ngừng của Biển Đông, Cam Ranh đã âm thầm phát triển, trở thành một tổ hợp hải quân và không quân hùng mạnh, với các trang bị phương tiện kỹ thuật hiện đại có thể đánh trả mọi đe dọa chiến tranh với Việt Nam, như lời Trung tướng, Viện sĩ A.V Phêđôrôvích nhận xét.

Lời vị Trung tướng hoàn toàn có cơ sở, bởi ông là một trong số những người Xô Viết có mặt ở Việt Nam từ những năm 1980 và ông không xa lạ gì với căn cứ Cam ranh.

Giới chuyên gia quân sự đã thừa nhận vị trí của Cam Ranh có tầm ảnh hưởng to lớn tới bản đồ địa – chiến lược toàn cầu, cho dù họ có đứng ở các chân trời quan điểm nào đi chăng nữa. Năm 1888, Hải hạm của Nga mang tên “Tráng sĩ” trong chuyến đi vòng quanh thế giới đã cập cảng Cam Ranh, sau đó, nơi đây đã trở thành quân cảng của các nước lớn thay nhau đồn trú trong vòng gần 100 năm trở lại đây. Trong cuộc chiến Nga – Nhật 1905, hơn 100 chiến thuyền thuộc Hạm đội Thái Bình Dương số 2 (Hạm đội Bantic khi làm nhiệm vụ ở Thái Bình Dương) của Hải quân Nga Hoàng đã từng tập trung tại Cam Ranh.

Năm 1935, thực dân Pháp bắt đầu cho xây dựng căn cứ hải quân tại Cam Ranh. Năm 1940, Cam Ranh rơi vào tay Nhật Bản, trở thành bàn đạp để Nhật Bản tiến đánh Malaysia và các quần đảo thuộc địa của Hà Lan (nay là Indonesia).

Ngày 18/10/1946, Cam Ranh là nơi diễn ra cuộc hội kiến giữa Hồ Chủ tịch Hồ Chí Minh và Cao ủy Pháp Dargenlieu. Cuộc gặp gỡ được tổ chức trên thiết giáp hạm Suffren, có các vị chỉ huy hải, lục, không quân Pháp và các nhà báo nước ngoài.

Trong bữa tiệc trên chiến hạm Suffren, khi DArgenlieu bóng gió nói: “Thưa ngài Chủ tịch, ngài thật đang bị đóng trong cái khung”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mỉm cười và trả lời: “Nhưng mà ngài Đô đốc biết đấy, chính bức tranh làm nên giá trị cái khung”. DArgenlieu lại nói: “Chủ tịch thật quen với biển cả, có lẽ xin tặng Người danh hiệu “Người thủy thủ nhỏ” như Quân đội Pháp đã quý mến tặng Napoleon cái tên “Người đội trưởng nhỏ!”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đáp lại: “Phải, người thủy thủ nhỏ của Hải quân Việt Nam”.

Từ năm 1965 đến 1972, Mỹ đã xây dựng Cam Ranh thành một căn cứ quân sự khổng lồ được coi là “bất khả xâm phạm” để làm cứ điểm tiếp liệu và khí tài quân sự cho chiến tranh, đồng thời khống chế hành lang phía tây Thái Bình Dương.

Vào năm 1969, Lyndon B. Jhonson đã đến thị sát căn cứ này, và đó là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ khi tới Việt Nam. Lúc đó, căn cứ không quân của Mỹ ở vịnh Cam Ranh rất lớn, gồm hai sân bay cho máy bay phản lực và một sân bay cho máy bay trực thăng, mỗi sân bay có sức chứa hơn 100 máy bay.

Người Mỹ còn tiến hành khoét núi Cam Ranh, xây dựng kho chứa máy bay trong lòng núi, nâng cấp đường băng lớn có thể cho máy bay ném bom chiến lược B-52 cất và hạ cánh. Vào lúc cao điểm, sân bay quân sự Cam Ranh có tần suất hạ cánh và cất cánh cao nhất thế giới.

Năm 1972, người Mỹ trao lại căn cứ này cho Quân đội Sài Gòn và 3 năm sau Quân đội Nhân dân Việt Nam đã giải phóng Cam Ranh. Khi tiếp quản, Cam Ranh đã bị phá hủy hoàn toàn các bến neo tàu, đường sá, sân bay, hệ thống đường dây tải điện cũng như các khu nhà ở.

Hải quân Liên Xô tại Cam Ranh 1982

Chuẩn đô đốc E.I Prokôpievich, người cuối cùng lên cầu tàu thủy Xakhalin-9 rời Việt Nam năm 2002 trong cương vị Chỉ huy trưởng Trạm cung ứng vật tư kỹ thuật 922 của Cam Ranh nhận định, căn cứ quân sự trước đây của Mỹ trên bán đảo Cam Ranh – Khánh Hòa đã thu hút sự chú ý Liên Xô bằng chính vị trí địa lý của nó, xét về mọi phương diện thì hoàn toàn ưu việt cho việc triển khai một căn cứ hải quân.

Nó cho phép khống chế các eo biển Malaysia và Philippines, có thể tiến hành trinh sát điện tử Biển Đông, biển Philippines, Đông Hải, thậm chí tới tận khu vực vịnh Ba Tư hay vùng bắc Ấn Độ Dương.

Bán đảo Cam Ranh bọc trong mình hai vịnh Bình Ba và Cam Ranh, nơi không chịu ảnh hưởng của các hiện tượng thời tiết, có độ lớn và sâu để có thể neo đậu mọi loại chiến hạm và tàu hộ tống, kể cả tàu sân bay.

Từ những năm 1960 của thế kỷ trước, Hải quân Liên Xô đã vươn ra biển lớn, bắt đầu tiến hành trực ban chiến đấu trên các đại dương. Tàu chiến, tàu ngầm, máy bay hải quân được triển khai trên các đại dương nhằm mục đích bình ổn cục diện chung. Việc mở rộng quy mô cũng như vùng hoạt động của tàu thuyền và không quân trên biển yêu cầu phải có mạng lưới hậu cần kỹ thuật hải quân rộng khắp.

Vì không có căn cứ quân sự ở nước ngoài nên Liên Xô đã xây dựng trạm cung ứng vật tư kỹ thuật trên lãnh thổ các nước có quan hệ thân thiện, đương nhiên Cam Ranh là một điểm sáng tô son. Cuối năm 1978, nhóm sĩ quan đại diện cho các tổng cục của Bộ Tư lệnh Hải quân và của Hạm đội Thái Bình Dương đáp máy bay sang Việt Nam để ngày 30/12 đã thỏa thuận xong và ký biên bản ghi nhớ làm cơ sở đàm phán xây dựng và cùng khai thác Trạm cung ứng vật tư kỹ thuật.

Ngày 2/5/1979, Chính phủ LB CHXHCN Xô Viết và Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam đã ký hiệp định về việc sử dụng Cam Ranh làm Trạm cung ứng vật tư kỹ thuật cho Hạm đội Thái Bình Dương của quân đội Liên Xô – trong 25 năm.

Ngay ngày hôm đó, thi hành lệnh của Bộ tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Liên Xô và Chỉ thị số 13/1/0143 của Cục Tham mưu hạm đội Thái Bình Dương ngày 28/8/1980 đã thành lập Trạm cung ứng vật tư kỹ thuật trên bán đảo Cam Ranh mang phiên hiệu đơn vị 31350.

Theo quy định trong Hiệp định, tại quân cảng Cam Ranh cùng lúc có thể tập trung từ 8-10 tàu chiến Liên Xô, 4-8 tàu ngầm có khu neo nổi và tối đa 6 tàu hộ tống. Tại sân bay cùng lúc có thể tiếp nhận từ 14-16 máy bay mang tên lửa, 6-9 máy bay trinh sát do thám và 2-3 máy bay vận tải. Tùy theo tình hình chiến sự cụ thể, số lượng máy bay và tàu chiến có thể tăng lên theo thỏa thuận giữa hai Bộ Quốc phòng Liên Xô và Việt Nam.

Tháng 5/1979, các tàu chiến Liên Xô bắt đầu đi vào hải phận Cam Ranh. Mùa Hè năm đó, tàu ngầm nguyên tử phóng ngư lôi K-45 đã neo đậu tại Cam Ranh, sau đó ít lâu, các máy bay hải quân của hạm đội Thái Bình Dương bắt đầu hạ cánh.

Tháng 12/1979, Tổng tư lệnh Hải quân Liên Xô, Đô đốc X. Gorskốp tới Cam Ranh và ông đã dành hẳn một ngày để quan sát vịnh biển này, giống y như cách Tổng thống Mỹ Johnson đã tới để ngắm nhìn địa thế “sông núi nước Nam” 10 năm về trước.

Phân đội đầu tiên của Hạm đội Thái Bình Dương gồm 54 người đến đây tháng 4/1980 và tháng 8 năm đó quân số được bổ sung thêm 24 người thuộc bộ phận thông tin liên lạc.

Hải quân Liên Xô tại Cam Ranh 1982

Bộ Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang và Chính phủ Liên Xô đã giao cho Trạm cung ứng vật tư kỹ thuật 922 nhiệm vụ làm giảm nhẹ đáng kể áp lực cho Hạm đội Thái Bình Dương nói riêng và toàn bộ Hải quân Liên Xô nói chung trong việc cung cấp những dự trữ cần thiết cho các chiến hạm và tàu hộ tống đang làm nhiệm vụ tại Biển Đông trong tình hình chiến sự lúc đó của khu vực Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Và Cam Ranh trở thành căn cứ hải quân lớn nhất của Liên Xô ở nước ngoài, căn cứ duy nhất bên bờ Biển Đông, nơi cách cảng gần nhất của Nga 2.500 hải lý.

Từ mùa Thu năm 1983 đến tháng 8/1991, hải đoàn cơ động số 17 triển khai tại Cam Ranh, từ tháng 8/1991 đến tháng 12/1991 được thay thế bằng hải đoàn cơ động số 8 và sau đó là hải đội tàu hỗn hợp 119.

Thời điểm năm 1986, trên sân bay triển khai trung đoàn không quân hỗn hợp độc lập gồm 4 máy bay Tu-95, 4 chiếc Tu-142, phi đoàn máy bay Tu-16 khoảng 20 chiếc các loại, phi đoàn MiG-25 khoảng 15 chiếc, hai máy bay vận tải An-24 và 3 máy bay lên thẳng Mi-8. Ngoài ra trung đoàn còn quản lý và chỉ huy căn cứ chống tàu ngầm, tiểu đoàn tên lửa và tiểu đoàn kỹ thuật.

Tháng 2/1984, theo đề nghị của phía Việt Nam, Chính phủ Liên Xô quyết định khôi phục và xây dựng thêm một loạt công trình tại căn cứ Cam Ranh. Việc xây dựng Cam Ranh bước sang một giai đoạn mới, chuyển từ hình thức tự hạch toán kinh tế sang hình thức đấu thầu khoán gọn, bắt đầu giai đoạn xây dựng kiên cố thay cho các kết cấu lắp ghép tạm thời. N.M Zariphôvich – Phó tổng giám đốc Công ty Xây lắp Liên Xô tại Việt Nam giai đoạn 1987-1989 đã kể lại trong cuốn “Liên Xô – một từ không bao giờ quên” (Nguyễn Đình Long dịch) rằng, Cục kỹ thuật xây dựng nước ngoài thuộc Bộ Quốc phòng Liên Xô, đơn vị có nhiều kinh nghiệm xây dựng các công trình ở hơn 60 nước trên thế giới đảm nhiệm việc lựa chọn và đưa chuyên gia đến Cam Ranh. Họ là những chuyên gia tài năng của các đơn vị trong và ngoài quân đội được các tổ chức Đảng, Đoàn giới thiệu, được chở sang bằng đường hàng không qua Moscow hay Vladivostock theo hành trình Moscow – Tasken – Karachi (đôi khi là Bombay) – Kancútta – Hà Nội – Cam Ranh.

Dựng tượng lên bệ ngày 12/11/2009

Trên cơ sở Hiệp định ký giữa Liên Xô và Việt Nam ngày 20/4/1984, hai bên đã ký hợp đồng xây dựng cụm đài radar số ba, là công trình viện trợ không hoàn lại. Tính chung từ năm 1984 đến năm 1987, Tổng Công ty Xây lắp Liên Xô do E.X Bôprênhép làm Tổng giám đốc đã xây dựng tổng cộng 28 nhà ở và công trình chuyên dụng các loại. Lúc đó tổng số người Liên Xô sống trong khu quân sự là 6.000 người, kể cả công nhân xây dựng.

Theo thỏa thuận trong mục 71 của Hiệp định ký ngày 20/4/1984, các công trình xây dựng xong sẽ bàn giao cho phía Việt Nam sử dụng. Các hạng mục đầu tiên được xây dựng xong từ tháng 12/1987, sau đó các chuyên gia Liên Xô bắt đầu sử dụng theo hình thức thuê miễn phí.

Có thể thấy rằng, về cơ bản, các công trình được Liên Xô – Nga xây dựng ở Cam Ranh bao gồm: Khu nhà ở của Trạm cung ứng vật tư kỹ thuật, trong đó có chỉ huy sở đơn vị 31350 và doanh trại cho quân số biên chế của đơn vị, nhà ăn 250 chỗ, lò bánh mỳ, tổ hợp tắm hơi – giặt là, CLB, trường phổ thông số 183, 18 tòa nhà ở, kho tổng hợp lưu giữ và cấp phát vật tư, đội xe (gồm cả xe chuyên dụng); Vùng bến nhỏ; Bể chứa ngầm thể tích 14.000m3 dùng để chứa nhiên liệu; hai hầm lạnh dung tích 270 tấn dùng để chứa thực phẩm lưu trữ; 12 kho khung sắt dùng để chứa các loại vật tư khác nhau; Hai bể lọc giếng khoan, một dùng cho sinh hoạt, một dùng cho chiến hạm và các tàu hộ tống; Trạm phát điện trung tâm công suất 24.000kW cấp điện cho tất cả các công trình thuộc khu quân sự và của Việt Nam trên bán đảo…

Khi từ biệt Cam Ranh, người Nga đã chở đi 588 người, 819 tấn hàng trong đó có 50 chiếc ôtô và xe chuyên dụng, 190 tấn dầu diezel, 133 tấn dầu mỡ các loại, vũ khí đạn dược cũng như tài liệu lưu trữ và tài liệu mật, bằng cả đường hàng không và đường biển. Đồng thời, người Nga bàn giao cho phía Việt Nam 57 tòa nhà và công trình thuộc căn cứ, 85km đường dây tải điện lưới, 62km đường điện cáp, 25km công trình ngầm, 250m cầu cảng, sân bay và hệ thống quản lý kho.

Những người Nga đã sống và làm việc như thế tại Cam Ranh. U.X Ivanôvích, Đại tá quân dự bị, cựu binh Cam Ranh kể lại rằng, cho đến tận năm 1992, khi Liên Xô tan rã, thủ tục ra vào khu quân sự vẫn do phía Việt Nam quy định.

Theo thỏa thuận, mỗi tháng chỉ cho phép 4 chuyến xe đi ra ngoài theo kế hoạch định trước với số lượng người hạn chế, chủ yếu là dành cho thủy thủ Hạm đội Thái Bình Dương. Còn đối với số nhân viên kỹ thuật của Trạm cung ứng vật tư kỹ thuật thì do “nhiều yếu tố” nên ra “vùng tự do” là vi phạm luật. Những người lính Nga đã ra đi, nhưng những hình ảnh của họ còn đọng lại mãi trong lòng nhân dân Việt Nam.

Năm 2007, Hội đồng Xí nghiệp Liên doanh Vietsovpetro đã quyết định xây dựng tượng đài những người lính Nga ở Cam Ranh và đó là tượng đài của tình hữu nghị Việt – Nga.

(Nguồn Đất Việt)

Đọc blog bạn : TRƯỜNG SA ĐÔNG NHỚ TRƯỜNG SA TÂY

Mai Thanh Hải - Vinh quê Thanh Hóa, là Thượng úy, Phân đội trưởng chiến đấu trên đảo Trường Sa Đông, khi chỉ huy bộ đội đẩy xuồng chúng mình vượt khỏi bãi cạn lúc nước triều xuống, tuy mệt đứt hơi, thở hổn hển nhưng vẫn cười tươi, răng trắng lấp lóa trên gương mặt đen nhẻm, giống y quảng cáo kem đánh răng và hát to: "Đường ra trận mùa này đẹp lắm. Trường Sa Đông nhớ Trường Sa Tây!".

Trường Sa Đông thì sừng sững hiên ngang bên quần đảo đây rồi. Còn Trường Sa Tây?. Vinh cười, răng vẫn trắng lấp lóa: "Ngoài này, chiều chiều nhìn về phương mặt trời lặn phía Tây. Đó là đất liền đó anh!". Ừ! Gọi đất liền là Trường Sa Tây, cũng có gì là sai đâu?..

Năm trước mình ra Trường Sa Đông, ở ngoài sân vẫn còn mấy cây phong ba mọc la đà mặt đất, trên đó có treo mấy cái võng, ngồi rất thích.

Năm nay ra, có lẽ do tiến nhanh lên "chính quy hiện đại", nên chỉ huy đảo chặt béng mấy cây đó, lấy diện tích làm nơi chào cờ, nghi lễ, bộ đội chơi thể thao... nên mình mất chỗ ngồi võng ngắm đảo quen thuộc, tiếc tiếc là.

Định dạng về Trường Sa Đông, phải nói rõ thế này: Đảo nằm ở 8055’ vĩ độ Bắc; 122021’ kinh độ Đông, cách đảo Đá Tây 8,5 hải lý về phía Bắc, cách đảo Đá Đông 12 hải lý về phía Tây Bắc và nằm trên phía Đông của bãi san hô ngập nước, dài khoảng 1 hải lý.

Lịch sử Hải quân Việt Nam ghi rõ: Tháng 3/1978, tình hình khu vực quần đảo Trường Sa có nhiều diễn biến phức tạp, các nước trong khu vực tăng cường hoạt động thăm dò bằng máy bay, tàu thuyền xâm phạm các đảo chúng ta đang đóng giữ.

Trước tình hình đó, Đảng uỷ Quân chủng Hải quân đã ra Nghị quyết chỉ rõ “Phải tập trung, khẩn trương mọi nỗ lực cao nhất của toàn Quân chủng vào việc chuẩn bị chiến đấu, sẵn sàng đánh thắng kẻ thù xâm lược, giành cho được thắng lợi từ trận đầu, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo của Tổ quốc”.

Chấp hành mệnh lệnh của Quân chủng, ngày 4/4/1978, tàu HQ-681 thuộc Lữ đoàn 125 đưa 19 cán bộ, chiến sỹ do đồng chí Nguyễn Trung Cang, Tham mưu trưởng Trung đoàn 146 chỉ huy 1 lực lượng ra đóng giữ đảo.

Ngày 19/4/1978, một lực lượng khác gồm 17 cán bộ chiến sĩ, ra thay cho bộ phận của đồng chí Nguyễn Trung Cang. Chỉ huy trưởng lúc này là đồng chí Bùi Xuân Nhã.

Do làm tốt công tác giáo dục, quán triệt và xác định tốt nhiệm vụ, sau gần một tháng khẩn trương xây dựng trận địa, công sự chiến đấu hoàn tất, đời sống cán bộ, chiến sỹ ổn định, khắc phục khó khăn quyết tâm bám trụ, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Đảo chạy dài theo hướng Đông-Tây. Trên đảo không có giếng nước ngọt.

Để trồng cây và rau xanh, cán bộ, chiến sỹ trên đảo phải vận chuyển từng bao đất nhỏ trong đất liền ra, tận dụng vật liệu xây dựng che chắn bồn rau, tiết kiệm từng giọt nước ngọt ươm mầm cây xanh.

Trải qua hơn 3 thập kỷ sau ngày giải phóng với ý chí và nghị lực của cán bộ, chiến sỹ nơi đây, đảo Trường Sa Đông đã được cải tạo từ đảo bãi đá san hô cằn cỗi trở thành một hòn đảo xanh tươi, rợp bóng mát của các loại cây như bàng vuông, phong ba, muống biển...

Cũng từ những khó khăn trong việc tăng gia, với nghị lực, sự sáng tạo của người lính canh biển, cán bộ, chiến sỹ đảo Trường Sa Đông đã thiết kế thành công lò ấp trứng gia cầm, thủy cầm đầu tiên trên quần đảo Trường Sa.

Đến nay, cán bộ, chiến sỹ đảo Trường Sa Đông là một trong những đơn vị dẫn đầu trong phong trào tăng gia, chăn nuôi của Lữ đoàn 146. Năm 2010, tổng sản lượng tăng gia của đảo đạt trên 100 triệu đồng. Trong đó, rau xanh 15.610 kg, cá các loại 300 kg và thịt gia súc, gia cầm trên 2.000 kg.

Hơn 30 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành cán bộ, chiến sỹ đảo Trường Sa Đông đã lập được nhiều thành tích xuất sắc: Năm 1982, đảo được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, nhiều năm được Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân tặng danh hiệu “Đơn vị quyết thắng” và các Bộ Tư lệnh Hải quân, Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế tặng Bằng khen.

Nửa ngày ở Trường Sa Đông, mấy đồng hương Hải Phòng chúng tìm tụ tập tìm nhau và la cà đến giường ngủ của từng người, để gọi là... thăm nhà.

Các đồng hương dẫn mình ra vườn rau xem lá rau mồng tơi to bằng bàn tay, nháy mắt cười: "Chục lá rau là đủ nồi canh cho cả phân đội!", hình như để mình quên đi nỗi băn khoăn, khi vào bếp ăn, thấy ghi trên bảng toàn thịt hộp, rau hộp, quả hộp... đến hoa cả mắt vì chữ hộp.

Lang thang ra bãi cát rìa đảo, túm tụm ngồi trên xác chiến xe tăng han rỉ, cùng nhìn qua biển về phía Tây, nơi mặt trời đang nhúng chân chờ tắm và kể nhau nghe về những góc đường, nóc phố thân quen của thành phố "Hoa cải đỏ", tự dưng thấy đất liền được kéo lại thật gần, như trước mắt những thằng con trai Đất Cảng đang ngồi vỉa hè với bia cỏ, vi na gôn...

Chia tay nhau, các đồng hương hè nhau bế tọt mình lên xuống và ghé vai đẩy xuồng cùng chiến sĩ, hòa với nhau lời hát: "Đường ra trận mùa này đẹp lắm. Trường Sa Đông nhớ Trường Sa Tây", lấy sức cho đáy xuồng sượt qua cát sạn, đá san hô rơi nhẹ xuống lạch nước sâu ra với con tàu HQ.

Vẫy tay chào nhau, người ngâm mình dưới nước, kẻ kiễng chân vẫy đến mỏi tay trên xuồng, cứ rưng rưng nhớ lại hình ảnh: Chị Yên Hưng, một nhà khoa học bên Viện Nghiên cứu KHKT Nông nghiệp ra Trường Sa để tìm thuốc, chống sâu hại cây lá - rau cỏ trên đảo, ngồi trên xuồng cứ nắm chặt tay cậu chiến sĩ sinh năm 1992, bằng tuổi con trai, đang gò lưng đẩy xuống dưới biển và thút thít khóc vì thương lính trẻ bé bỏng...

Hình như, nhưng khoảnh khắc thân thương này đã kịp in dấu trong tâm tưởng những người ra với Trường Sa, để họ thực sự thấm thía tâm cảm của con người, qua câu hát: "Trường Sa Đông nhớ Trường Sa Tây", vẫn thường bật lên trong mắt những người lính biển, cứ mỗi buổi chiều nhìn về phía Tây, nhung nhớ đất liền...

Tạm biệt nhé! Và sẽ gặp lại cùng nhau!. Ơi Trường Sa Đông!..
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Phía trước là Trường Sa Đông

Điện gió trên đảo

Xuồng CQ tuần tra quanh đảo

Biển quanh đảo, trong vắt đến lạ kỳ

Chào cở Tổ quốc, trên đảo thân yêu

Chồi xanh - lính trẻ

Gác bên cột mốc chủ quyền

Trực canh trên đài quan sát

Làm dáng với lính trẻ

Chỗ để bàn chải, kem đánh răng

Bếp nấu ăn

Thế này, dễ dùng nhầm lắm

Lá mồng tơi to bằng bàn tay mình

Nước là máu

Rau muống biển bao quanh đảo

Gợi nhớ lại những tháng năm chiến đấu giữ đảo

Đội Gang thép Thái Nguyên nhìn thấy, chắc tiếc lắm

Các chị đồng nát mà ra, thì có mà...

Đẩy xuồng ra nào

Mẹ và con

Chia tay nhé! Trường Sa Đông.
Mai Thanh Hải

Kỷ niệm 48 năm Hải quân nhân dân Việt Nam đánh thắng trận đầu: Ký ức người trong cuộc

QĐND - Chưa đầy 10 năm sau khi thành lập, lực lượng tàu mặt nước Hải quân đã sát cánh cùng quân, dân miền Bắc lập nên chiến công vang dội ngày 2 và 5-8-1964. Đây là thành quả của tinh thần dám đánh, biết đánh và quyết đánh thắng của bộ đội Hải quân mặc dù trang bị vũ khí còn nhiều thiếu thốn và chênh lệch so với kẻ thù. Nhân kỷ niệm 48 năm Hải quân nhân dân Việt Nam đánh thắng trận đầu (5-8-1964/5-8-2012), chúng tôi đã có dịp gặp lại một số nhân chứng để làm rõ hơn ý nghĩa của sự kiện lịch sử này.

Tàu của Vùng 4 Hải quân sẵn sàng lên đường làm nhiệm vụ. Ảnh: Duy Khánh

Một niềm tin chiến thắng…

Chúng tôi về thị trấn Sóc Sơn, TP Hà Nội vào một ngày cuối tháng 7 để tìm gặp Đại tá Lê Văn Chừng - một trong 4 thuyền trưởng đầu tiên của Hải quân nhân dân (HQND) Việt Nam được đào tạo ở nước ngoài và là người trực tiếp tham gia trận chiến đấu ngày 5-8-1964. Đã trải qua 3 cuộc chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc (chống Pháp, chống Mỹ và biên giới Tây Nam) nhưng có lẽ trận đầu đánh thắng là một trong những kỷ niệm sâu sắc nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông. Trong trận thử lửa ngày 5-8-1964, ông là thuyền trưởng - người chỉ huy Tàu 225 săn ngầm cơ động vòng tránh, đánh trả quyết liệt không quân Mỹ trên vùng biển Hạ Long. Chính khẩu pháo 25mm trên tàu 225 đã bắn cháy 1 chiếc máy bay Mỹ buộc tên giặc lái An-vơ-rét phải nhảy dù xuống biển và bị bắt ngay sau đó.

Trong căn nhà nhỏ được sắp xếp gọn gàng, Đại tá Lê Văn Chừng đón chúng tôi nồng ấm như những đồng đội một thời. Ở cái tuổi xưa nay hiếm nhưng ông vẫn tráng kiện và minh mẫn. Có lẽ đó là nhờ vào sự rèn luyện của ông suốt thời trai trẻ. Khi được hỏi về trận đầu đánh thắng, ký ức của một thời oanh liệt hiện về trước mắt ông như thước phim quay chậm.

Đại tá Lê Văn Chừng kể: Những ngày cuối tháng 7 đầu tháng 8-1964, đế quốc Mỹ có nhiều hành động khiêu khích, bắn phá ở miền Bắc nước ta. Ngày 2-8-1964, tàu khu trục Ma-đốc đã xâm phạm vùng biển miền Bắc và bị lực lượng tàu phóng lôi của Bộ đội Hải quân đánh đuổi ra khỏi vùng biển của ta. Nhận định tình hình đế quốc Mỹ sẽ đưa máy bay ra đánh phá miền Bắc, Trung ương Đảng và Bộ Chính trị ra chỉ thị cho tất cả các lực lượng tăng cường cảnh giác, SSCĐ, phá tan âm mưu đánh phá miền Bắc của không quân Mỹ… Hôm đó, ngày 5-8-1964, trời biển Hạ Long trong xanh, yên tĩnh lạ thường. Từng đoàn thuyền của ngư dân vẫn tấp nập ra khơi khai thác hải sản. Các tàu của Tiểu đoàn 200 đã được lệnh cơ động ra khỏi cảng chuẩn bị chiến đấu. Tàu 225 của chúng tôi lúc đó đang làm nhiệm vụ trực ban tại quân cảng.

Khoảng 14 giờ 40 phút, một tốp máy bay Mỹ gồm 8 chiếc ầm ầm lao tới và bất ngờ phóng rốc-két xuống khu trú đậu của tàu hải quân ta. Cuộc tập kích bất ngờ của địch làm 3 tàu tuần tiễu của ta bị trúng đạn. Máy bay địch tiếp tục xuất hiện, các loại hỏa lực của ta dưới tàu, trên bờ đồng loạt nổ súng đánh trả quyết liệt.

Tàu tên lửa thuộc Vùng 4 Hải quân huấn luyện trên biển. Ảnh: Duy Khánh

Phán đoán máy bay địch sẽ bổ nhào theo từng đợt, tôi ra lệnh cho Tàu 225 cơ động ra khỏi quân cảng sẵn sàng đón đánh. Cuộc chiến đấu ngày càng diễn ra ác liệt. Trong khói bom mù mịt, các vị trí trên tàu phối hợp nhịp nhàng nhả đạn. Cùng chia lửa với các tàu hải quân là các trận địa của phòng không, DQTV miền Bắc. Hàng loạt đạn của ta bắn về hướng máy bay đang bổ nhào cắt bom. Một tiếng nổ lớn vang lên, 2 chiếc máy bay Mỹ trúng đạn, một chiếc tan xác cùng tên giặc lái, chiếc còn lại bốc cháy buộc viên phi công nhảy dù xuống biển. Đó là tên giặc lái Mỹ An-vơ-rét... Sau chiến thắng, Tàu 225 cùng nhiều cá nhân được thưởng Huân chương Chiến công các hạng. Riêng Thuyền trưởng Lê Văn Chừng được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng ba...

Nhắc đến chiến công ngày 5-8-1964, Đại tá Lê Văn Chừng không khỏi bùi ngùi nhớ lại những khoảnh khắc đau thương khi đồng chí, đồng đội ở các tàu bạn bị thương, hy sinh. Giọng ông chùng xuống: Những đồng chí bị thương và hy sinh trong trận đánh đó hầu hết tuổi đời còn rất trẻ. Họ đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhân dân. Điều quan trọng nhất là sự hy sinh của họ cùng với chiến công trong trận đánh đã khẳng định tinh thần dám đánh, biết đánh và quyết đánh thắng của HQND Việt Nam, đập tan âm mưu của địch dùng không quân để phá hoại miền Bắc và các căn cứ của hải quân ta.

… và một tinh thần quả cảm

Trở về Hải Phòng, chúng tôi được gặp ông Trương Thế Hùng - người đã được lịch sử ghi danh như một trong những huyền thoại sống về rà phá thủy lôi trên sông, biển miền Bắc. Ông là người trực tiếp chuẩn bị ngư lôi cho Phân đội 3, Đoàn 135 đánh đuổi tàu khu trục Ma-đốc của Mỹ ra khỏi vùng biển miền Bắc nước ta ngày 2-8-1964. Hôm nay, ông đến Bảo tàng Hải quân để nói chuyện với thế hệ trẻ về trận đầu đánh thắng cách đây 48 năm. Ở tuổi 83 mà ông vẫn nhớ rõ từng chi tiết của trận đánh ngày hôm đó.

Ông nói với chúng tôi: "Đó là một tinh thần chiến đấu tuyệt vời, quả cảm của cán bộ, chiến sĩ 3 tàu phóng lôi 333, 336 và 339. Nếu so sánh tương quan lực lượng thì các tàu của ta quá nhỏ bé so với tàu địch. Tàu khu trục Ma-đốc mang ký hiệu 731 được trang bị 6 khẩu đại bác 127mm, 12 pháo 40mm, 5 giàn ngư lôi, bom chìm, bom phóng và cả sự yểm trợ của không quân. Trong khi đó, mỗi tàu của ta chỉ được trang bị 2 quả ngư lôi và súng máy 14,5mm cùng súng bộ binh".

Ông Hùng nói tiếp: "Trong trận đánh đó, chúng ta đã tìm mọi cách để tiếp cận đánh địch. Địch tăng cường máy bay yểm trợ, đồng thời các họng pháo trên tàu bắn dữ dội về phía các tàu phóng lôi. Trong thế trận không cân sức, máy tàu 339 bị trúng đạn, khói bốc lên mù mịt; tàu 336 bị trúng rốc-két, Thuyền trưởng Nguyễn Văn Tự hy sinh. Mọi loại hỏa lực tập trung về tàu 333. Một loạt đạn đã làm vỡ quả ngư lôi bên trái nhưng tàu 333 vẫn tăng tốc, tìm cách tiếp cận tàu Ma-đốc, vừa dùng súng bắn quét lên mặt boong vừa phóng ngư lôi".

Tàu của Hải quân nhân dân Việt Nam trong trận đánh ngày 5-8-1964. Ảnh tư liệu

Để minh chứng cho tinh thần dũng cảm tiến sát tàu địch của các tàu thuộc Phân đội 3, ông Hùng lấy từ trong túi ra một đầu đạn do tàu Ma-đốc bắn găm vào ống phóng ngư lôi của ta mà ông lấy được và cất giữ từ hôm đó, khi các tàu chiến thắng trở về. Chiếc đầu đạn mà ông gìn giữ như kỷ vật thiêng liêng suốt hơn 48 năm qua, nay được giao lại cho Bảo tàng Hải quân để trưng bày. Ông cho biết, với loại đạn này, chỉ khi tàu ta tới gần thì địch bắn mới găm vào ống phóng lôi được. Điều đó chứng tỏ sự mưu trí, dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ khi vượt qua lưới đạn trên tàu và máy bay địch để tiến vào tầm phóng ngư lôi hiệu quả. Tàu khu trục Ma-đốc được trang bị tối tân nhất lúc bấy giờ đã bị trúng ngư lôi và phải lầm lũi chạy ra khỏi vùng biển miền Bắc nước ta... Thật tự hào vì chúng ta đã biết “lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều”. Theo ông Hùng: "Trận đánh ngày 2 và 5-8-1964 không chỉ thể hiện bản lĩnh và tinh thần dám đánh, biết đánh, quyết đánh thắng mà còn khơi nguồn sáng tạo cho những chiến công của HQND Việt Nam trong công cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc sau này".

Còn với ông Lê Duy Khoái, nguyên Đoàn trưởng Đoàn 135 - đơn vị trực tiếp đánh đuổi tàu Ma-đốc, câu chuyện 48 năm về trước như vừa mới hôm qua. Sau khi kể lại nhưng diễn biến chính, nhớ tới những tấm gương chiến đấu, hy sinh đầy quả cảm của đồng đội, ông Khoái khẳng định: “Tuy giặc Mỹ có máy bay tầm xa, tàu chiến hiện đại, nhưng không đánh thắng được ý chí gan góc kiên cường và chiến thuật đánh sông biển độc đáo của HQND Việt Nam. Quy luật của chiến tranh là mạnh được yếu thua, nhưng phần thắng không phải lúc nào cũng thuộc về kẻ mạnh. Nhân dân Việt Nam chiến thắng không phải có vũ khí hiện đại hơn mà chúng ta có tinh thần chiến đấu dũng cảm và không bao giờ bị khuất phục trước mưu đồ của kẻ xâm lược”.

Đúng như lời Đô đốc Nguyễn Văn Hiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, kiêm Tư lệnh Quân chủng Hải quân: "Sự kiện đánh đuổi tàu Ma-đốc, tiêu diệt máy bay Mỹ trong trận đầu ra quân có ý nghĩa lịch sử trong quá trình xây dựng quân đội và trưởng thành của HQND Việt Nam. Đó là chiến thắng của sức mạnh chính trị - tinh thần của toàn dân tộc, là ý chí quyết tâm "dám đánh, biết đánh, quyết đánh thắng giặc Mỹ xâm lược" của HQND Việt Nam; là thắng lợi của đường lối chiến tranh nhân dân “lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều”, đánh địch bằng vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện có. Đây là chiến thắng của trí thông minh và lòng dũng cảm của quân và dân ta chống chiến tranh phá hoại của kẻ thù mặc dù chúng có trang bị, vũ khí kỹ thuật hiện đại. Chiến thắng trận đầu có ý nghĩa hết sức quan trọng, tạo tiền đề thuận lợi, động viên khí thế tiến công, để quân và dân miền Bắc đánh bại cuộc leo thang chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ, bảo vệ vững chắc hậu phương lớn miền Bắc, chi viện sức người, sức của cho quân và dân miền Nam làm nên những chiến công liên tiếp trên các chiến trường".

Thái Bình - Quốc An

Đá Lớn mong chờ tấm lọc nước ngọt.

Đào Đá Lớn nằm trong "vĩ độ thấp" nên quanh năm nóng bức, thời tiết khắc nghiệt, hiếm nước ngọt.

(ĐVO) Đảo Đá Lớn là lá chắn thép, cùng với đảo Nam Yết bảo vệ sườn phía Đông của các tỉnh Nam Trung bộ. Nằm trong “vĩ độ thấp” nên quanh năm nóng bức. Mùa khô thời tiết rất khắc nghiệt, trời nắng từ sớm đến chập tối.

Thiếu tá Hàn Xuân Lâm, chính trị viên đảo Đá Lớn chia sẻ: “Trong nhiều đảo chìm, Đá Lớn là cụm đảo hiếm nước ngọt nhất. Vào mùa khô, nước ngọt phải tiết kiệm tối đa, chủ yếu dùng ăn, uống."

"Chúng tôi vẫn xuống biển tắm nước mặn thường xuyên, nước ngọt chỉ tráng qua người. Khó khăn nhất hiện nay của đảo là nước ngọt. Tháng trước, đảo Đá Tây B được báo Đất Việt tặng 1 tấm lọc nước ngọt nhỏ, 2 điểm đảo Đá Tây A và C cũng luôn mong chờ. Nếu có tấm lọc nước ngọt sẽ giúp cuộc sống của bộ đội đỡ phần nào vất vả hơn," anh Hàn Xuân Lâm nói.

Rau xanh từ những giọt nước hiếm ở đảo Đá Lớn.

Ở đảo Đá Lớn, không chỉ có cán bộ chiến sĩ thuộc khung đảo, mà còn có một bộ phận lính công binh luôn túc trực ở đây để xây các công trình. Sau những giờ lao động mệt nhọc, anh em lại xuống triền đảo tắm nước biển mặn. Do nhiều lần tắm biển, da ai cũng đen choay, khỏe khoắn chắc nịch, cuối tuần, anh em được gội đầu bằng nước ngọt, coi như bữa đó “liên hoan”.

Đại úy Tạ Ngọc Duẩn, đảo Trưởng Đá Lớn điểm A cho biết: “Trong 21 đảo và điểm đảo thuộc quần đảo Trường Sa tỉnh Khánh Hòa, Đá Lớn là một trong những cụm đảo chìm hiếm nước ngọt nhất. Khác hoàn toàn với Trường Sa lớn chiến sĩ tắm ngày một lần, thì ở Cụm đảo Đá Lớn nước ngọt chủ yếu đựng bể chứa mi ni, bộ đội ở đây tắm tuần 2 lần, tiết kiệm từng ca nước nhỏ, nước thừa dồn lại tưới rau".

"Nếu mùa mưa, anh em tắm thoải mái, nhiều khi nước tràn ra ngoài xối xả, vì bể chứa nhỏ, nhưng mùa khô thì chia nhau từng ca nước ngọt. Đảo có triền san hô rộng sát mép đảo, nên việc anh em lội xuống triền đảo tắm rất dễ dàng. Tắm nước biển mặn có nhiều ưu điểm, rất săn chắc. Ở đảo mà không tắm biển thì gọi gì là lính Trường Sa”.

Trần mạnh Tuấn.