Biết địch,biết ta : Hải giám, ngư chính dưới 'ô' dân sự

Ẩn dưới cái tên thoạt nghe rất dân sự, đa số các tàu hải giám, ngư chính của Trung Quốc trên thực tế được cải tiến từ tàu chiến của hải quân.

Thực hư hải giám, ngư chính (kỳ 1)

(Đất Việt) Trang bị hiện đại, có cả vũ khí, lực lượng hải giám và ngư chính được coi là công cụ đắc lực để Trung Quốc mở rộng ngư trường thông qua việc tăng cường ảnh hưởng ra biển cả.

Là hai trong những tổ chức bán quân sự của Trung Quốc, lực lượng hải giám và ngư chính nước này xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều hơn tại các khu vực biển tranh chấp, chỉ chịu trách nhiệm như một tàu dân sự đối với hành động của mình.

Thực tế đó khiến dư luận tỏ ra quan ngại, nhất là trong bối cảnh Trung Quốc tăng ngân sách quốc phòng lên mức 106,4 tỷ USD năm 2012. Phát biểu khai mạc kỳ họp thứ 5 Hội nghị Chính hiệp lần thứ 11 Trung Quốc hôm 5/3, Thủ tướng Ôn Gia Bảo cho rằng Trung Quốc cần phải tăng cường khả năng chiến thắng “trong các cuộc chiến cục bộ”. Cũng tại kỳ họp này, Trung tướng La Nguyên, Giám đốc điều hành Hội Khoa học Quân sự Trung Quốc kêu gọi chính phủ nước này thành lập lực lượng Cảnh sát biển Quốc gia.

Trước đó, Trung Quốc tuyên bố sẽ tăng cường tàu hải giám tới các vùng biển tranh chấp với Nhật Bản. Những động thái liên tiếp này cho thấy: Trung Quốc đang ngày càng quyết liệt với vấn đề tranh chấp trên biển mà lực lượng hải giám và ngư chính được coi là một trong những mũi nhọn.

Hoạt động của tàu Ngư chính 311 chủ yếu ở biển Đông. Ảnh: China Defense mashup

Nhận diện công cụ vươn ra biển

Việc sử dùng tàu ngư chính và hải giám được trang bị như tàu quân sự có thể giúp thực hiện những hành động ở các vùng biển tranh chấp, nhưng chỉ chịu trách nhiệm như một tàu dân sự. Và như thế, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Hoa (PLA) có thể đứng ngoài cuộc và không hề liên can đến những vụ việc va chạm trên biển xảy ra thời gian qua. Vì vậy, nước này đang tập trung phát triển để đưa hải giám và ngư chính trở thành những lực lượng chủ chốt triển khai các hoạt động, nhất là tại vùng biển tranh chấp.

Lực lượng hải giám Trung Quốc (CMS) được thành lập tháng 10/1998 trực thuộc Cục Quản lý hải dương Quốc gia Trung Quốc. Lực lượng này có nhiệm vụ giám sát các vùng lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và bờ biển của Trung Quốc. Ngoài ra, đây cũng là lực lượng bảo vệ môi trường biển, các nguồn tài nguyên, các thiết bị dẫn đường và công trình biển, khảo sát biển và trong trường hợp khẩn cấp tham gia việc tìm kiếm và cứu nạn.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia hàng hải thế giới, những đội tàu hải giám thực chất là lực lượng bán quân sự hoặc cảnh sát được trang bị hiện đại, có cả máy bay trực thăng. Lực lượng này còn giám sát cả các khu vực mà Trung Quốc đơn phương cho là thuộc chủ quyền của họ và hoạt động khai thác tài nguyên trên biển của các nước khác. Cuối tháng 2 vừa qua, hãng tin Tân hoa xã đưa tin: Trung Quốc đã triển khai thêm 200 nữ binh sỹ vào lực lượng hải giám để tham gia hoạt động tuần tra ở Biển Đông.

Trung Quốc có hai lực lượng tàu ngư chính. Lực lượng thứ nhất trực thuộc sự quản lý của Cục Ngư nghiệp (Bộ Nông nghiệp); còn lại thuộc Cơ quan Thực thi Luật Ngư nghiệp (Cục Quản lý Ngư nghiệp). Đều có nhiệm vụ bảo vệ nguồn cá, giám sát hoạt động đánh bắt, và đều mang tên ngư chính (Yuzheng), nên đôi khi có sự nhầm lẫn giữa hai lực lượng này.

Tàu ngư chính thuộc Cục Ngư nghiệp là loại tàu có trọng tải nhỏ, nặng nhất là 1.000 tấn. Ngoài nhiệm vụ thông thường, nó còn tham gia ngăn chặn hoạt động của hệ thống cảm biến giám sát biển (SURTASS) của Mỹ đặt ở biển Đông, hoặc để chống lại lực lượng bảo vệ bờ biển của Nhật Bản ở quần đảo Điếu Ngư. Trong khi đó, tàu của Cục Quản lý Ngư nghiệp lại có nhiệm vụ bảo vệ các thuyền đánh cá Trung Quốc và ngăn chặn các hành động đánh bắt trái luật của các thuyền nước ngoài trong khu vực đặc quyền kinh tế của nước này.

Tàu Hải giám 50 của Trung Quốc ở khu vực biển Hoa Đông. Ảnh: Centurychina

Đằng sau cái gọi là “chấp pháp”

Trong những năm vừa qua, nhiều tàu hải giám và ngư chính của Trung Quốc đã gia tăng tần suất hoạt động, cái mà nước này gọi là “chấp pháp”, trên biển, đặc biệt là ở khu vực tranh chấp chủ quyền g với Nhật Bản, Philippines, Malaysia, Indonesia và Việt Nam. Ngày 25/2/2010, xảy ra cuộc đụng độ giữa tàu Jianghu 5 với tàu F/V Maricris 12 của ngư dân Philippines tại khu vực đảp san hô Jackson. Tàu Philippines phải cắt mỏ neo bỏ chạy sau khi trúng 3 phát đạn từ tàu của Trung Quốc.

Ngày 29/4/2010, Malaysia đã phải dùng đến tàu có trang bị tên lửa và máy bay tuần tiễu để “tiễn” tàu Ngư chính 311 ra khỏi vùng đảo san hô Danwan. Tháng 6/2010, khi một tàu tuần tra của Indonesia bắt giữ một tàu đánh cá của Trung Quốc đánh bắt trái phép tại khu vực đảo Natuna, tàu Ngư chính 311 đã ép tàu Indonesia phải ngay lập tức thả tàu đánh cá này ra, thậm chí đe doạ dùng đến cả vũ lực. Như vậy, tàu Ngư chính 311 đã “va” với hầu hết các nước trong khu vực Biển Đông.

Hàng loạt các vụ va chạm cũng đã xảy ra ở khu vực quần đảo Điều Ngư hiện Trung Quốc và Nhật Bản đang tranh chấp. Tổng đội tàu hải giám Đông Hải của Trung Quốc đã lập riêng một đội hoạt động định kì trên biển Hoa Đông. Gần đây nhất, hôm 19 và 28/2/2012, tàu Hải giám 66 đã áp sát hai tàu khảo sát Akihiro và Takuhiro của Nhật Bản, yêu cầu các tàu này ngừng hoạt động khảo sát “trên lãnh thổ Trung Quốc”. Nội các Nhật Bản vừa thông qua một dự luật cho phép lực lượng bảo vệ bờ biển được bắt giữ những kẻ xâm nhập trái phép các hòn đảo xa của Nhật Bản, sau một loạt vụ đụng độ với tàu Trung Quốc.

Ngày 29/2 vừa qua, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng đã lên tiếng phản đối việc Trung Quốc bắt giữ, đánh đập và tịch thu ngư cụ của ngư dân Việt Nam. Theo giới phân tích, các tàu hải giám và ngư chính của Trung Quốc thường có chung biện pháp, đó là đe dọa hoặc có hành động gây sức ép, buộc ngư dân các nước phải từ bỏ hoạt động đánh bắt do lo sợ bị nguy hiểm đến tính mạng.

Hiền Thảo

(Nguồn Đất Việt)